Patella tanjansiyel rentgenoqrafiyası nədir?
Bu, diz qapağının bud sümüyünün blok (trochlea) nahiyəsi ilə birlikdə yuxarıdan-aşağıya, yəni oynaq səthinə toxunan istiqamətdə çəkilən xüsusi rentgen proyeksiyasıdır. Radioloji praktikada Merchant, Laurin və Settegast kimi variantlardan istifadə olunur; onlar dizin bükülmə bucağı (adətən 30°, 45° və ya 60°) və şüa dəstəsinin istiqamətinə görə fərqlənir. Alınan təsvirdə patellanın forması və mövqeyi, medial və lateral fasetlərin vəziyyəti, patellofemoral oynaq aralığının hündürlüyü, trochleanın dərinliyi və sümük kənarlarındakı osteofitlər qiymətləndirilir. Müayinə rentgen şüalarından istifadə edir, lakin bir ətraf nahiyəsi çəkildiyi üçün doza minimaldır. Adətən dizin düz və yan proyeksiyaları ilə birlikdə, tam kompleks şəklində aparılır.
Müayinə necə aparılır?
Pasiyent müayinə nahiyəsindəki paltarı və metal əşyaları (kəmər, açar, ortez bəndləri) çıxarır. Seçilmiş metodikadan asılı olaraq xəstə kürəyi üstə uzanır və dizi 30–45° bükülü vəziyyətdə dayaqda saxlanılır, kaset baldırın üstündə yerləşdirilir (Merchant metodu), ya da qarnı üstə uzanaraq baldırını yuxarı qaldırır (Settegast metodu). Rentgen laborantı şüa dəstəsini diz qapağı ilə bud sümüyü arasındakı boşluğa toxunan bucaq altında yönləndirir. Çəkiliş anında hərəkətsiz qalmaq və əzələləri boşaltmaq vacibdir, çünki dördbaşlı əzələnin gərilməsi patellanın mövqeyini dəyişə bilər. Bəzən hər iki diz müqayisə üçün eyni təsvirdə çəkilir. Bütün prosedur 5–10 dəqiqə davam edir və ağrı hissi yaratmır.
