Platformanın işləməsi, həmçinin rentgen, KT, MRT, USM, mammoqrafiya, densitometriya və dental görüntüləmə haqqında ən çox verilən sualların cavabları.
Rentgen.az Azərbaycanda tibbi görüntüləmə xidmətləri — rentgen, KT, MRT, USM, mammoqrafiya, densitometriya və dental tomoqrafiya — göstərən təsdiqlənmiş mərkəzləri bir araya gətirən platformadır. Xidmətə, şəhərə və qiymətə görə axtarış edib mərkəzlərlə birbaşa əlaqə saxlaya bilərsiniz.
Xeyr, pasiyentlər üçün Rentgen.az tam pulsuzdur. Siz yalnız seçdiyiniz mərkəzdə müayinənin öz qiymətini ödəyirsiniz.
Mərkəzin səhifəsində sorğu formunu doldura, birbaşa zəng edə və ya WhatsApp-la yaza bilərsiniz. Sorğu üçün qeydiyyat məcburi deyil — ad və telefon nömrəsi kifayətdir.
Xeyr. Telefon nömrənizi daxil edirsiniz, sizə birdəfəlik təsdiq kodu (OTP) gəlir. Kodu təsdiqlədikdən sonra profiliniz hazırdır — parol yoxdur, yadda saxlamalı heç nə yoxdur.
Kod yalnız Azərbaycan mobil nömrələrinə göndərilir. Bir-iki dəqiqə gözləyib yenidən cəhd edin; nömrənin düzgün yazıldığını yoxlayın. Problem davam edərsə, əlaqə səhifəsindən bizə yazın.
Hər mərkəzin profili platformaya əlavə olunduqdan sonra yoxlanılır — əlaqə məlumatları, ünvan və xidmətlər dəqiqləşdirilir. Yalnız bundan sonra mərkəz “təsdiqlənmiş” statusu ilə kataloqda görünür.
Qiymətləri mərkəzlər özləri təqdim edir və yeniləyir. Qiymət göstərilməyibsə, mərkəz onu hələ bildirmeyib — dəqiq məbləği zəng və ya WhatsApp ilə soruşmaq olar. Son qiymət hər zaman mərkəzin özündə təsdiqlənməlidir.
Xeyr. Rentgen.az mərkəzləri tapmağa, müqayisə etməyə və əlaqə saxlamağa kömək edir. Ödəniş və müayinə birbaşa seçdiyiniz mərkəzdə həyata keçirilir.
Nəticəni müayinə olunduğunuz mərkəz təqdim edir — çap, disk və ya elektron formada. Bəzi mərkəzlər nəticə faylını platforma üzərindən də paylaşır; bu halda o, profilinizdə görünür.
Əksər özəl mərkəzlərdə göndərişsiz qəbul mümkündür. Bununla belə, müayinə növünün düzgün seçilməsi və nəticənin düzgün şərh olunması üçün həkim rəyi ilə müraciət etmək tövsiyə olunur.
MRT rentgen şüası vermir — maqnit sahəsi və radiodalğalarla işləyir. Ona görə şüalanma yükü yoxdur və təkrar müayinələr üçün də təhlükəsiz sayılır.
Nahiyədən asılı olaraq adətən 15–40 dəqiqə. Kontrastlı müayinələr bir qədər uzun ola bilər. Müayinə boyu hərəkətsiz qalmaq nəticənin keyfiyyəti üçün vacibdir.
Kardiostimulyator, koxlear implant və bəzi metal implantları olanlar mütləq əvvəlcədən həkimə bildirməlidir — müasir cihazların bir qismi MRT-yə uyğundur, sənədini göstərmək lazımdır. Bədəndə metal qəlpə olanlar da xəbərdar etməlidir.
Bəli, əksər hallarda mümkündür. Bəzi mərkəzlərdə daha geniş tunelli aparatlar var; müayinədən əvvəl mərkəzə klaustrofobiyanız barədə deyin — mövqe, qulaqcıq və fasilələrlə proses xeyli rahatlaşır.
Kontrast toxumaların daha aydın görünməsi üçün venaya yeridilən maddədir. Ümumilikdə yaxşı keçirilir; böyrək xəstəliyi və ya allergiyası olanlar bunu həkimə əvvəlcədən deməlidir.
Adi MRT üçün xüsusi hazırlıq tələb olunmur — yalnız bütün metal əşyaları (zinət, saat, kəmər, telefon) çıxarmaq lazımdır. Kontrastlı müayinədə həkim bir neçə saat ac qalmağı istəyə bilər.
KT rentgen şüaları ilə bədəni qat-qat “kəsiklərlə” görüntüləyən sürətli müayinədir. Sümük strukturları, ağciyər və təcili halların qiymətləndirilməsində xüsusilə güclüdür.
KT rentgen şüası ilə işləyir, bir neçə dəqiqə çəkir və sümük-ağciyəri daha yaxşı göstərir. MRT şüasızdır, 15–40 dəqiqə çəkir və yumşaq toxumaları (beyin, disk, oynaq) daha dəqiq göstərir. Hansının lazım olduğunu klinik vəziyyətə görə həkim seçir.
Müasir aparatlarda doza ciddi nəzarətdədir və göstəriş olduqda diaqnostik fayda riskdən qat-qat böyükdür. Sadəcə KT özbaşına deyil, həkim göstərişi ilə edilməlidir.
Bəli — adətən müayinədən 4–6 saat əvvəl yemək dayandırılır və böyrək funksiyası barədə məlumat istənilə bilər. Dəqiq qaydanı yazıldığınız mərkəz bildirəcək.
Qarın və çanaq nahiyəsinin KT-si hamiləlikdə yalnız həyati zərurət olduqda aparılır; mümkün olduqda USM və ya MRT ilə əvəzlənir. Hamiləlik barədə həkimə mütləq əvvəlcədən deyin.
Görüntülər dərhal alınır; həkim rəyi (yazılı nəticə) adətən bir neçə saatdan bir günə qədər hazırlanır. Dəqiq müddəti mərkəzdən soruşun.
Xeyr. Ultrasəs müayinəsi şüalanma vermir, ağrısızdır və hamiləlik daxil istənilən dövrdə təhlükəsiz sayılır. Ona görə bir çox halda ilk seçim müayinəsidir.
Adətən 6–8 saat. Yemək öd kisəsini yığır və bağırsaq qazları görüntünü pisləşdirir. Az miqdarda adi su içmək olar; 1–2 gün əvvəldən qaz yaradan qidaları azaltmaq da faydalıdır.
Dolu sidik kisəsi çanaq orqanlarının (uşaqlıq, prostat) daha aydın görünməsinə “akustik pəncərə” yaradır. Müayinədən təxminən 1 saat əvvəl 2–4 stəkan su içib tualetə getməmək tövsiyə olunur.
Doppler damarlarda qan axınının istiqamətini və sürətini göstərən USM növüdür. Boyun, ətraf və qarın damarlarının qiymətləndirilməsində istifadə olunur.
Tiroid (qalxanabənzər vəzi), süd vəzi, oynaq və yumşaq toxuma USM-lərinə istənilən vaxt, hazırlıqsız gəlmək olar.
Bəli, əksər hallarda həkim müayinə zamanı qiymətləndirmə aparır və yazılı nəticə elə həmin gün təqdim olunur.
Ümumi tövsiyə: 40 yaşdan sonra müntəzəm skrininq mammoqrafiyası, 1–2 ildə bir dəfə. Ailəsində süd vəzi xərçəngi olanlarda həkim daha erkən başlamağı məsləhət görə bilər.
Süd vəzi bir neçə saniyəlik yüngülcə sıxılır — bu, xoş olmayan his yarada bilər, amma qısadır. Aybaşı bitdikdən sonrakı həftədə vəzilər daha az həssas olur, müayinəni o dövrə salmaq rahatdır.
Rəqəmsal mammoqrafiyada doza çox kiçikdir və erkən aşkarlamanın faydası bu riskdən dəfələrlə üstündür. Hamiləlik ehtimalı varsa, əvvəlcədən bildirin.
Bunlar bir-birini tamamlayır: mammoqrafiya mikrokalsinatları (ən erkən əlamətlərdən biri) görməkdə üstündür, USM isə sıx toxumada və kistaların qiymətləndirilməsində güclüdür. Gənc yaşda adətən əvvəlcə USM seçilir.
Bəli, xüsusi çəkiliş texnikası ilə mümkündür. Yazılarkən implant barədə mərkəzə əvvəlcədən məlumat verin.
BI-RADS nəticələrin standart qiymətləndirmə şkalasıdır. Hər hansı dəyişiklik aşkarlanıbsa belə, əksəriyyəti xoşxassəli olur — növbəti addımları mammoloqla müzakirə edin.
Sümük mineral sıxlığını ölçən aşağı dozalı rentgen müayinəsidir. Osteoporozu sınıq baş verməmişdən illər əvvəl aşkarlaya bilən standart üsuldur.
65+ qadınlara və 70+ kişilərə, menopauzadan sonrakı qadınlara, kiçik zədədən sınıq keçirənlərə, uzunmüddətli kortikosteroid qəbul edənlərə və ailəsində osteoporoz olanlara tövsiyə olunur. Dəqiq göstərişi həkim müəyyən edir.
Geyimli halda masaya uzanırsınız, skaner adətən bel və bud-çanaq nahiyəsindən keçir. 10–15 dəqiqə çəkir, tamamilə ağrısızdır; şüa dozası adi rentgendən dəfələrlə azdır.
T-bal −1.0 və yuxarı normaldır; −1.0 ilə −2.5 arası osteopeniya (başlanğıc seyrəlmə); −2.5 və aşağı osteoporoz göstəricisidir. Nəticəni endokrinoloq və ya revmatoloqla müzakirə edin.
Xüsusi hazırlıq yoxdur. Müayinə günü kalsium əlavəsi qəbul etməyin, metal detallı geyimlərdən qaçının. Son günlərdə kontrastlı KT/MRT olubsa, mərkəzə bildirin.
Adətən 1–2 ildə bir dəfə — nəticədən və müalicənin gedişindən asılı olaraq həkim müəyyən edir. Müqayisənin düzgünlüyü üçün təkrar müayinəni mümkünsə eyni aparatda etdirin.
Müasir rəqəmsal aparatlarda doza aşağıdır və hər müayinə göstərişlə aparıldıqda təhlükəsiz sayılır. “İldə maksimum N dəfə” kimi universal rəqəm yoxdur — qərarı fayda-risk balansına görə həkim verir.
Qarından uzaq nahiyələrin (diş, əl, döş qəfəsi) rentgeni qurğuşun önlüklə qorunmaqla mümkündür; qarın-çanaq rentgeni isə yalnız zərurət halında aparılır və çox vaxt USM/MRT ilə əvəzlənir. Hamiləliyi mütləq əvvəlcədən bildirin.
Rentgen şüasını keçirməyən qoruyucu örtükdür — müayinə olunmayan nahiyələri, xüsusilə qarın və çanağı qoruyur. Lazım bildiyiniz halda mərkəzdən özünüz də istəyə bilərsiniz.
Pnevmoniya, vərəm, plevrit, bəzi törəmələr və ürək kölgəsinin ölçüsü kimi dəyişiklikləri. Şübhəli hallarda həkim əlavə olaraq ağciyər KT-si təyin edə bilər.
Bəli, göstəriş olduqda olar — uşaq rejimli aparatlarda doza daha da azaldılır və qoruyucu örtüklər istifadə olunur. Müayinəni yalnız həkim təyinatı ilə etdirin.
Mərkəzdən asılı olaraq çap olunmuş şəkil, disk/USB və ya elektron fayl (bəzən elə platforma üzərindən) təqdim olunur. Həkim rəyi yazılı əlavə edilir.
Müasir rəqəmsal dental rentgendə şüalanma dozası çox aşağıdır — bir neçə saatlıq təbii fon şüalanması ilə müqayisə olunur. Müayinə klinik göstəriş olduqda təyin edilir.
Bütün dişləri, hər iki çənəni və ətraf strukturları bir şəkildə göstərən icmal müayinədir. Müalicə planlaması, ağıl dişləri və ümumi qiymətləndirmə üçün ən çox istifadə olunan çəkilişdir.
Əsasən ortodontik müalicədən (breket və s.) əvvəl — üz-çənə skeletinin ölçülərini və dişlərin qapanışını qiymətləndirmək üçün. Ortodont müalicə planını bu ölçülərə əsasən qurur.
Adi rentgen ikiölçülü şəkil verir; CBCT isə çənəni üçölçülü göstərir — sümüyün həcmi, sıxlığı, sinir kanalının yeri dəqiq görünür. İmplant, mürəkkəb çəkiliş və kanal müalicəsində üstünlük CBCT-dədir.
CBCT çənə sümüyünün həcmini və anatomik strukturları (sinir kanalı, sinus) üçölçülü qiymətləndirməyə imkan verir — implantın ölçüsü və yeri məhz buna əsasən planlaşdırılır.
Bəli, göstəriş olduqda — süd dişlərinin kökləri, daimi dişlərin inkişafı və ortodontik qiymətləndirmə üçün. Uşaq rejimində doza böyüklərdən də aşağıdır.
Qurğuşun önlük və boyunluqla mümkündür — dölə çatan doza cüzidir. Kəskin ağrı və infeksiyanı müalicəsiz saxlamaq daha risklidir; hamiləliyi həkimə mütləq bildirin.
