Həkim KT və ya MRT müayinəsini «kontrastla» təyin edəndə çox pasiyentdə eyni suallar yaranır: bu maddə nədir, niyə lazımdır, zərəri varmı? Cavablar əksər halda narahatlığı aradan qaldırır.
Kontrast maddə nədir və niyə lazımdır?
Kontrast maddə damara (bəzən içməklə) verilən xüsusi məhluldur. O, qan damarlarını və toxumaları görüntüdə «işıqlandırır» — kontrastsız görünməyən detalları görünən edir:
- Şiş və iltihab ocaqları — ölçüsü, sərhədləri, qan təchizatı;
- Damarların vəziyyəti — daralma, tıxanma, anevrizma (məsələn, koronar KT-angioqrafiyada);
- Orqanların funksiyası — böyrək, qaraciyər kimi orqanlarda maddənin toplanma sürəti.
Sadə qayda: struktur sualına (sınıq, daş, yırtıq) çox vaxt kontrastsız müayinə bəs edir; «bu törəmə nədir?» sualına isə adətən kontrast lazımdır.
KT və MRT kontrastı fərqlidir
- KT-də yod əsaslı kontrast işlədilir — məsələn qarın KT müayinəsində.
- MRT-də qadolinium əsaslı kontrast işlədilir — məsələn beyin MRT-də kiçik törəmələrin dəqiqləşdirilməsi üçün.
- Bunlardan başqa, mədə-bağırsaq kontrast müayinəsində barium məhlulu içilir.
Təhlükəsizdirmi?
Müasir kontrast maddələr milyonlarla müayinədə istifadə olunur və ciddi fəsad çox nadirdir. Bilməli olduqlarınız:
- Yüngül reaksiyalar (istilik hissi, ağızda metal dadı, yüngül ürəkbulanma) normaldır və tez keçir;
- Allergik reaksiya nadirdir; əvvəllər kontrasta reaksiyanız olubsa, MÜTLƏQ əvvəlcədən deyin;
- Böyrək funksiyası zəif olanlarda yod kontrastı ehtiyatla verilir — həkim kreatinin analizi istəyə bilər;
- Metformin qəbul edən diabet xəstələri həkimin göstərişi ilə dərmanı müvəqqəti dayandıra bilər;
- Hamiləlikdə kontrast yalnız ciddi zərurətdə verilir.
Müayinəyə hazırlıq
- Kontrastlı KT-dən əvvəl adətən 3-4 saat ac qalmaq istənilir;
- Bol su için — müayinədən sonra da: kontrast böyrəklərlə tez xaric olur;
- Allergiyalarınız, böyrək problemi və qəbul etdiyiniz dərmanlar barədə mərkəzə əvvəlcədən məlumat verin;
- Müayinədən sonra adi həyat tərzinə dərhal qayıtmaq olar.
Nəticə
Kontrast maddə düzgün istifadə edildikdə diaqnozun dəqiqliyini dəfələrlə artıran, yaxşı öyrənilmiş vasitədir. Ondan qorxub müayinədən imtina etmək — kiçik riskdən qaçıb böyük riski (gecikmiş diaqnozu) qəbul etməkdir.
Kontrastlı KT və MRT edən mərkəzləri rentgen.az-da qiymətləri ilə tapıb müqayisə edə bilərsiniz.