Gicgah-çənə oynağı KT nədir?
Gicgah-çənə oynağı (temporomandibulyar oynaq) aşağı çənəni kəllə əsası ilə birləşdirən, gündə minlərlə hərəkət edən mürəkkəb oynaqdır. KT müayinəsi zamanı rentgen borusu baş nahiyəsinin ətrafında fırlanır, alınan çoxsaylı təsvirlər kompüterdə birləşdirilərək oynağın aksial, frontal və sagittal kəsikləri, həmçinin üçölçülü (3D) modeli qurulur. Bu, oynaq başcığının forma və vəziyyətini, oynaq yarığının enini, sümük səthlərindəki eroziyaları, osteofitləri (sümük artımlarını), sklerozu, sınıqları və çıxıqları aydın qiymətləndirməyə imkan verir. Diş-üz sahəsində tez-tez konus-şüalı KT (KŞKT) tətbiq olunur — bu variantda şüa dozası daha aşağıdır və sümük detalları yüksək ayırdetmə ilə görünür. Oynaq diskinin və yumşaq toxumaların vəziyyətini dəqiqləşdirmək lazım gəldikdə əlavə olaraq MRT tövsiyə edilir.
Müayinə necə aparılır?
Pasiyent baş və boyun nahiyəsindəki metal əşyaları — sırğa, eynək, sancaq, zəncir və çıxarılan diş protezlərini çıxarır. Klassik spiral tomoqrafda müayinə arxası üstə uzanmış vəziyyətdə, konus-şüalı KT aparatında isə çox vaxt oturaq və ya ayaq üstə, çənə xüsusi dayaqda sabitlənmiş halda aparılır. Skan zamanı tam hərəkətsiz qalmaq və nəfəsi sakit tutmaq tələb olunur, çünki ən kiçik tərpəniş belə təsvirin keyfiyyətini azaldır. Bir çox hallarda oynağın funksiyasını qiymətləndirmək üçün skan iki mərhələdə — ağız bağlı və maksimal açıq vəziyyətdə — təkrarlanır. Skanlama bir neçə saniyədən 1 dəqiqəyə qədər davam edir, hazırlıqla birlikdə müayinə orta hesabla 10–15 dəqiqə çəkir və tamamilə ağrısızdır.
