Adi USM orqanların quruluşunu göstərirsə, Doppler USM daha çoxunu bacarır — damarlarda qanın hərəkətini real vaxtda göstərir: hansı sürətlə, hansı istiqamətdə axır, qarşısında maneə varmı.
Doppler USM necə işləyir?
Üsul fizikadan tanış Doppler effektinə əsaslanır: hərəkət edən qan hüceyrələrindən əks olunan ultrasəs dalğasının tezliyi dəyişir. Cihaz bu dəyişikliyi rəngli axın xəritəsinə çevirir — qırmızı bir istiqamətdə, mavi əks istiqamətdə axını göstərir. Müayinə tamamilə ağrısızdır, şüasızdır və 15-30 dəqiqə çəkir.
Hansı damarlar yoxlanılır?
Boyun damarları (karotid arteriyalar). Beyni qidalandıran damarlarda daralma və aterosklerotik lövhələr — baş gicəllənmə, yaddaş problemi, insult riskinin qiymətləndirilməsi üçün. Yüksək təzyiqi və xolesterini olanlara müntəzəm tövsiyə edilir.
Ayaq venaları. Varikoz, ödem, ağrı və ağırlıq hissində; ən vacibi — dərin vena trombozunun (DVT) aşkarlanması. Uzun uçuşdan və ya əməliyyatdan sonra qəfil tək ayaq şişməsi təcili Doppler səbəbidir.
Ayaq arteriyaları. Gəzəndə baldırda ağrı (fasiləli axsama), soyuq ayaqlar, çətin sağalan yaralar — arterial daralmanın əlamətləri ola bilər; xüsusən diabet və siqaret çəkənlərdə.
Böyrək arteriyaları. Dərmana tabe olmayan yüksək təzyiqin bir səbəbi böyrək arteriyasının daralması ola bilər.
Hamiləlikdə ciftin və dölün qan təchizatı yoxlanılır — bu, hamiləlik USM-nin bir hissəsi kimi aparılır.
Kimlərə Doppler USM tövsiyə olunur?
- Yüksək arterial təzyiqi və ya xolesterini olanlara;
- Diabet xəstələrinə (damar ağırlaşmalarının erkən aşkarlanması);
- Ailəsində insult/infarkt olanlara;
- Varikoz, ayaqlarda şişkinlik və ağrı şikayəti olanlara;
- Siqaret çəkənlərə;
- Baş gicəllənmə, qulaqda küy şikayəti olanlara.
Hazırlıq lazımdırmı?
Boyun və ətraf damarları üçün heç bir hazırlıq lazım deyil. Qarın boşluğu damarlarının (aorta, böyrək arteriyaları) müayinəsi üçün qarın USM-də olduğu kimi 6-8 saat aclıq istənilə bilər — dəqiq təlimatı mərkəz verəcək.
Nəticə
Doppler USM damar problemlərini ağırlaşma verməzdən illər əvvəl göstərə bilən, ucuz və tam zərərsiz müayinədir. İnsult və infarktın profilaktikasında ən dəyərli alətlərdən biridir.
Doppler USM edən mərkəzləri rentgen.az-da qiymətləri ilə tapıb onlayn müraciət edə bilərsiniz.